KnopOm samen met Parteon in het AD: ‘Goedkoper van het gas af kan met een collectieve aanpak’
Roebyem en Herman schreven samen met Barend Kuenen van Parteon het volgende opinieartikel wat werd geplaatst in het Algemeen Dagblad: Opinie: ‘Goedkoper van het gas af kan met een collectieve aanpak’ | Praat mee | AD.nl
Als u uw cv-ketel wilt vervangen door een warmtepomp, kunt u sinds deze week jarenlang op een wachtlijst komen. Niet voor de warmtepomp zelf, maar voor de zwaardere stroomaansluiting die u er vermoedelijk bij nodig heeft. Uit onderzoek van bureau Stroomversnelling, deze week naar de Tweede Kamer gestuurd, blijkt dat vier op de vijf Nederlandse woningen op de bestaande aansluiting van het gas af kunnen. Ook hoeft de woning niet zo grondig te worden geïsoleerd als veel mensen denken; die eis is achterhaald. Daardoor is de overstap goedkoper en makkelijker dan verwacht.
Toch vroegen duizenden huishoudens de afgelopen weken uit voorzorg een verzwaring aan. In Amsterdam wachten inmiddels 784 huishoudens en kleine bedrijven, meldde deze krant eerder deze week, en verdubbelde het aantal aanvragen bij netbeheerder Liander. "Soms is een zwaardere aansluiting helemaal niet nodig. Dat is dan zonde van het geld en van de ruimte op het stroomnet," zei woordvoerder Niels Stet. Zo wordt de wachtlijst onnodig lang, ook voor de huishoudens die die verzwaring wel écht nodig hebben.
Bij woningcorporatie Parteon in Zaandam laten we al zien dat het kan. Vandaag maken wij een sociale huurwoning all-electric voor €13.500 per woning: warmtepomp, gerichte isolatie en zonnepanelen samen, op de bestaande aansluiting. Twee jaar geleden was dat nog €28.000. In discussies over duurzame renovatie schatten collega's het bedrag nog steeds vaak in op €50.000. De aanpak is simpel: doe alleen wat echt nodig is. Niet alle radiatoren en leidingen vervangen, maar kleine gerichte aanpassingen. En omdat alles op de bestaande aansluiting past, geen aanvraag bij de netbeheerder en geen wachttijd. Voor de huurder betekent dat honderden euro's per jaar lagere energiekosten, en een woning die 's winters warm en mogelijk 's zomers wat koeler is.
Punt is, wat bij Parteon werkt, kan in heel Nederland. Maar wie trekt die kar? Denk aan wat Marjan Minnesma deed. De Urgenda-directeur, vorige maand overleden, was misschien wel Nederlands meest impactvolle klimaatvechter. Toen in 2010 zonnepanelen nog een vermogen kostten en niemand ze durfde te kopen, deed zij iets ongehoords. Ze zette de collectieve inkoopactie Wij Willen Zon op, vloog naar China, en kocht namens duizenden Nederlanders in één klap 50.000 zonnepanelen in. De prijs zakte een derde. Binnen een jaar verdrievoudigde het aantal Nederlanders dat panelen op het dak legde. Later ging ze nog een stap verder: met haar project ThuisBaas toonde ze dat ook verschillende typen matig geïsoleerde huizen voor een redelijk bedrag van het gas af konden. Haar boodschap was steeds: het kan, als je het wilt.
Nu, vijftien jaar later, staan we bij warmtepompen op hetzelfde punt: veel onbekendheid over wat kan, misvattingen over de kosten, en onnodig hoge prijzen in de keten. Wat toen Wij Willen Zon was, moet nu Wij Willen Warmte worden. Alleen: dan moet de overheid mee.
Drie dingen zijn nodig. Een: een landelijke publiekscampagne die uitlegt dat de meeste woningen geen zwaardere aansluiting nodig hebben voor een warmtepomp, dat de overstap lang niet zo duur is als veel mensen denken, en dat de bewoner er direct op vooruit gaat met een lagere energierekening en meer comfort. Zo krijg je ook een netbeheerder met een minder verstopte wachtlijst. Twee: geef woningcorporaties de ruimte om een groter deel van de energiebesparing in de huur terug te vragen. Een warmtepomp scheelt de huurder honderden euro's per jaar, maar corporaties mogen daar nu maar een fractie van compenseren, waardoor ze het niet massaal doorvoeren. Ook bij een hogere compensatie blijft de huurder financieel beter af: de daling van de energierekening is groter dan de stijging van de huur. Drie: beloon warmtepompen die slim aangestuurd worden of gecombineerd zijn met een kleine thuisbatterij, met voorrang in subsidies. Dat belast het stroomnet veel minder dan de zwaardere aansluiting waar iedereen nu op wacht.
Corporaties plaatsen nu zo'n vijftig warmtepompen per dag. Om de doelen voor 2050 te halen moet dat viermaal zoveel worden. Dat kan, als we ophouden met wachten op iets dat we niet nodig hebben, en beginnen met wat er wél kan. Zoals Marjan Minnesma steeds zei: het kan, als je het wilt.